Człowiek jest siedliskiem około 2 kg bakterii, których jest więcej niż wszystkich komórek jego ciała. W przewodzie pokarmowym znajduje się około czterystu do pięciuset gatunków różnych bakterii, w ilości dziesięciokrotnie większej niż wynosi liczba komórek ludzkiego organizmu. Skład mikroflory jelit zdrowych ludzi jest w miarę stabilny, ale może on zostać zaburzony pod wpływem takich czynników, jak: niewłaściwa dieta, stres, zabiegi operacyjne, choroby jelit, radioterapia, niektóre leki, zwłaszcza antybiotyki czy środki przeczyszczające.

Zaburzenie to może być przyczyną wielu dolegliwości, ponieważ skład mikroflory jelit w istotny sposób decyduje o stanie zdrowia człowieka. Obecność “przyjaznych” bakterii, przywartych do nabłonka jelita powoduje, że inne, patogenne drobnoustroje nie mogą łatwo się tu przytwierdzać, namnażać i penetrować w głąb ściany jelita, czyli powodować zakażenie.

Ponadto, odpowiednie gatunki stale pobudzają układ immunologiczny człowieka, utrzymując go w stanie gotowości. Mają również ogromne znaczenie w pośredniczeniu w procesach trawiennych, pobudzaniu perystaltyki jelit i dostarczaniu substancji odżywczych, takich jak niektóre witaminy czy kwas masłowy, niezbędny do prawidłowego funkcjonowania jelita grubego.
Różne ich szczepy zasiedlają praktycznie każdą, zewnętrzną i wewnętrzną, część naszego organizmu. Mają tu wszystko, czego potrzebują: stabilne warunki życia, na przykład stałą temperaturę, permanentny dostęp do pożywienia, ochronę i darmowy transport. Niektóre z nich mogą powodować groźne choroby, ale w większości są to dobre bakterie, niezbędne nam do prawidłowego funkcjonowania.

Jedno z najważniejszych zadań naszych dobrych bakterii, to ochrona przed inwazją tych złych – chorobotwórczych lub pasożytniczych. Z naukowych obserwacji wynika, że ludzie zachowują przez lata własne szczepy, które odstręczają bakterie innych osób. Jednak bakterie nie tylko wspomagają nasz system odpornościowy. Współpracują z nami także przy innych ważnych procesach życiowych, na przykład przemianie materii, tak jak pałeczki okrężnicy (Escherichia coli) – ważne bakterie przewodu pokarmowego, które tworzą odpowiedni mikroklimat jelit i wytwarzają potrzebne nam witaminy.

Zmiana składu flory jelitowej wpływa także na aktywność pewnych enzymów, i w efekcie, po długim okresie czasu, może zwiększać ryzyko raka jelita. Również pewne choroby związane z podłożem genetycznym, takie jak atopia w formie alergii pokarmowej czy przewlekłe nieswoiste zapalenie jelita (np. choroba Crohna czy colitis ulcerosa), mogą prowadzić do zmian w składzie mikroflory, a w efekcie do przestrojenia odpowiedzi immunologicznej śluzówek i przewlekłego stanu zapalnego.

Zniszczenie przyjaznej mikroflory wywołuje zaburzenia równowagi w całym jelitowym ekosystemie, co sprawia, że patogenne bakterie mogą kolonizować przewód pokarmowy, wywołując choroby. Stabilnosć mikroflory jelita ludzkiego ma olbrzymie znaczenie w utrzymaniu przewodu pokarmowego, a takze calego organizmu w stanie zdrowia.

Przyczyną zaburzenia naturalnego składu mikroflory jelitowej może być stres, niewłaściwy sposób żywienia, kuracje lekowe (m.in. antybiotyki, sterydy, doustne środki antykoncepcyjne, środki przeciwbólowe itp.) lub zwykłe zmęczenie. Wszystkie te czynniki razem wzięte mogą w tak dalekim stopniu naruszyć równowagę mikroflory jelitowej, że doprowadzi to do zniszczenia prozdrowotnych bakterii, takich jak Lactobacillus (bakterie kwasu mlekowego) i Bifidobacterium a wzrostu i rozwoju drobnoustrojów chorobotwórczych (tj. niektórych bakterii z rodzaju Clostridium i Enterococcus).

Warto zatem zadbać o prawidłową mikroflorę jelit.

Jak potwierdzają liczne badania, bakterie określane mianem probiotyków pomagają w utrzymaniu równowagi flory bakteryjnej jelit, stymulują system immunologiczny, chronią przed kolonizacją bakterii patogennych (np. tworząc niskie pH), grzybów oraz przyczyniają się do ich eliminacji. Chronią organizm przed wpływem substancji zanieczyszczających, tworząc barierę ochronną zapobiegającą wniknięciu do krwiobiegu substancji szkodliwych, neutralizują działanie produktów ubocznych przemiany materii. Ponadto probiotyki wykazują działanie lecznicze w różnych zaburzeniach przewodu pokarmowego, którym towarzyszą biegunki. Inne badania wykazały zdolność pewnych szczepów probiotycznych do zapobiegania reakcjom alergicznym, a także do przyśpieszenia perystaltyki jelit, zwłaszcza u osób z zaparciami oraz jako czynnik wspomagający tworzenie w jelitach niektórych witamin (a szczególnie witamin K i B12).

MIKROFLORA A TRAWIENIE

Najważniejszą funkcją jelit jest przyswajanie wody i substancji odżywczych. Zasadniczą rolą mikroflory bytującej w jelicie grubym w procesie trawienia jest fermentacja przede wszystkim błonnika pokarmowego, tj. tej części treści pokarmowej, która nie jest trawiona przez mikroflorę obecną w jelicie cienkim. W wyniku procesów fermentacyjnych z niestrawionej części pokarmu powstają, m. in. cząsteczki kwasu mlekowego oraz inne krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe (tj. kwas octowy, propionowy i butyrynowy). Ten ostatni dostarcza energii komórkom nabłonka jelita grubego, poprawia wchłanianie substancji mineralnych oraz wywiera korzystny wpływ na metabolizm lipidów i glukozy w wątrobie.

MIKROFLORA A FUNKCJA OCHRONNA

Wyróżnia się trzy główne mechanizmy działania, poprzez które jelito grube pełni funkcję systemu obronnego.

• Po pierwsze – mikroflora bytująca w jelitach chroni przed inwazją bakterii niepożądanych. Mechanizm tego obronnego działania polega na współzawodnictwie między bakteriami pożytecznymi i szkodliwymi o składniki odżywcze i o receptory zlokalizowane w ścianie jelita grubego oraz na tworzeniu przez bakterie pożyteczne niesprzyjających warunków dla rozwoju patogenów (np. niskie pH).
• Po drugie – komórki nabłonka ściany jelita poza wchłanianiem składników odżywczych tworzą barierę ochronną zapobiegającą wniknięciu do krwiobiegu substancji szkodliwych.
• Po trzecie – system immunologiczny jelita jest chroniony przez wyspecjalizowane komórki odpornościowe. Komórki te mogą oddziaływać poprzez odpowiedź bezpośrednią jak również poprzez zdolność do inicjowania produkcji przeciwciał oraz białek nazywanych antygenami. Na skutek tych reakcji w przypadku wtargnięcia patogenu jest on inaktywowany i usuwany z organizmu. Bakterie jelitowe komunikują się z innymi komórkami żołądkowo-jelitowymi systemu odpornościowego i wątroby w celu ukierunkowania odpowiedzi obronnej w stosunku do szkodliwych drobnoustrojów oraz w stosunku do antygenów pochodzących z żywności.

Tak więc mikroflora jelitowa jest podstawowym czynnikiem warunkującym optymalną pracę mechanizmu obronnego jelit. Zaburzenia równowagi flory bakteryjnej są często spowodowane występowaniem takich chorób jak np. zespół jelita drażliwego, przewlekłe choroby zapalne jelit, rak okrężnicy i nieżyt żołądkowo-jelitowy. Ponadto na równowagę mikroflory jelitowej szkodliwy wpływ mogą wywierać zmiany w sposobie odżywiania się czy też kuracje antybiotykowe. Wszystkie te czynnik razem wzięte mogą w tak dalekim stopniu naruszyć równowagę mikroflory jelitowej, że doprowadzi to do zniszczenia pro-zdrowotnych bakterii, takich jak Lactobacillus i Bifidobacterium a wzrostu i rozwoju drobnoustrojów chorobotwórczych (tj. niektórych bakterii z rodzaju Clostridium i Enterococcus).

W ostatnich latach obserwuje się wzrost produkcji pewnych artykułów spożywczych, których spożycie może stymulować rozwój mikroflory jelitowej i wywierać korzystny wpływ na zdrowie człowieka. Do produktów tych zalicza się probiotyki, prebiotyki i synbiotyki (tj. połączenie probiotyków i perbiotyków). Szereg badań klinicznych nad tymi produktami daje obiecujące wyniki.

Probiotyki (określone bakterie kwasu mlekowego) to żywe mikroorganizmy, które po spożyciu w wystarczających ilościach wywierają korzystny wpływ na stan zdrowia gospodarza. Najczęściej spotyka się je w fermentowanych produktach mlecznych.
Prebiotyki to nieprzyswajalne części roślin (włókna roślinne) wchodzące w skład błonnika pokarmowego, które stymulują wzrost i aktywność mikroorganizmów flory jelitowej (tj. szczepy Bifidobacterium i/lub Lactobacillus). Prebiotyki występują naturalnie w żywności (np. w cebuli, ziemniakach, bananach, cykorii, porach) albo mogą być dodawane do żywności (np. do chleba lub herbatników).
W celu lepszego wyjaśnienia roli i znaczenia mikroflory jelitowej dla zdrowia i dobrej kondycji fizycznej człowieka konieczne są dalsze badania. Dotychczasowe prace badawcze wykazały, że mikroflora jelitowa wywołuje korzystny efekt zdrowotny, reguluje procesy trawienia zapobiegając zaparciom i biegunkom, wpływa na przyswajalność substancji mineralnych, funkcjonowanie systemu odpornościowego oraz na obniżenie ryzyka rozwoju niektórych nowotworów. Zatem próba poprawy składu mikroflory jelitowej może zaowocować poprawą stanu zdrowia i jest wskazana dla ogółu populacji.

JAK CHRONIĆ PRZYJAZNĄ MIKROFLORĘ?

• należy zdrowo się odżywiać, ze szczególnym zwróceniem uwagi na żywność z zawartością prebiotyków (nieprzyswajalnych włókien roślinnych wchodzących w skład błonnika pokarmowego, zawierają je m.in. – cebula, banany, cykoria, pory),
• unikać stresów i napięcia nerwowego,
• dbać o aktywny wypoczynek psychiczny i fizyczny,
• przyjmować probiotyki (Lakcid, Trilac, Lacium, Nutriplant, Bactum):uzupełniająco podczas przyjmowania leków, a szczególnie antybiotyków,pomocniczo w chorobach przewodu pokarmowego, takich jak niestrawność, biegunka, obstrukcja, grzybica układu pokarmowego,stymulująco po zabiegach typu wlew doodbytniczy przed badaniem, operacją,profilaktycznie po zabiegu hydrokolonoterapii.

Dotychczasowe prace badawcze wykazały, że mikroflora jelitowa wywołuje korzystny efekt zdrowotny, reguluje procesy trawienia zapobiegając zaparciom i biegunkom, wpływa na przyswajalność substancji mineralnych, funkcjonowanie systemu odpornościowego oraz na obniżenie ryzyka rozwoju niektórych nowotworów. Zatem próba poprawy składu mikroflory jelitowej może zaowocować poprawą stanu zdrowia i jest wskazana dla ogółu populacji.

Mikroflora jelitowa wspomaga wiele ważnych procesów w naszym organizmie, w tym trawienie i układ odpornościowy. Bakterie jelitowe, wytwarzają witaminę K i witaminy z grupy B, wspomagają wchłanianie elektrolitów – soli sodu, potasu i magnezu oraz poprawiają przyswajalność innych substancji mineralnych. Krótko mówiąc, regulują nasze procesy trawienne zapobiegając przykrym dolegliwościom, jak biegunki i zaparcia.

Bakterie jelitowe pełnią w naszym ciele także funkcję obronną. Budują na ścianach jelit barykady dla drobnoustrojów chorobotwórczych uniemożliwiając im przedostawanie się do krwioobiegu. Jednocześnie wygrywają z nimi konkurencję o składniki odżywcze i receptory w ścianach jelita grubego tworząc dodatkowo środowisko niesprzyjające ich rozwojowi. W trudniejszych przypadkach mobilizują do walki nasz układ odpornościowy pobudzając wytwarzanie przeciwciał. Najnowsze badania wykazują, że mogą także obniżać ryzyko wystąpienia niektórych nowotworów.

Dbajmy o swoje dobre bakterie

Zachwianie równowagi mikroflory jelitowej może powodować przykre dolegliwości (a w dłuższej perspektywie także choroby), do których należą nie tylko niestrawności, biegunki czy zaparcia, ale także ogólne osłabienie i podatność na różnego rodzaju infekcje, co wynika z obniżenie odporności. Największym wrogiem naszych dobrych bakterii są kuracje antybiotykowe, które powodują prawdziwe spustoszenie w przewodzie pokarmowym. Często jednak pozbywamy się tych cennych drobnoustrojów na własne życzenie, stosując niewłaściwą dietę. Także zmęczenie i stres są w tej kwestii (jak zresztą w wielu innych) naszymi groźnymi wrogami.

Aby zatem cieszyć się zbawiennym wpływem na swoje zdrowie dobrych bakterii jelitowych, powinniśmy o nie dbać każdego dnia, przede wszystkim stosując urozmaiconą, bogatą w owoce, warzywa i ziarna zbóż dietę. Produkty te są bogate w błonnik – bezcenną pożywkę naszych bakterii.

AC ZYMES preparat firmy CALIVITA zawiera żywe kultury bakterii Lactobacillus acidophilus, które utrzymuja prawidłowy skład prawidłowej mikroflory jelitowej każdego organizmu. Warto mieć go w swojej apteczce.

ZNACZENIE PRZYJAZNEJ MIKROFLORY BAKTERYJNEJ

Prawidłowa, czyli właściwie zrównoważona mikroflora odpowiada nie tylko za prawidłowy przebieg procesu trawienia ale również stanowi swoistą ochronę organizmu przed bakteriami chorobotwórczymi.
”Dobrą” część mikroflory stanowią bakterie kwasu mlekowego naturalnie występujące w przewodzie pokarmowym.

Na czym polega wpływ bakterii kwasu mlekowego na nasze zdrowie?

Przede wszystkim wpływają na właściwą perystaltykę jelit(podobnie jak błonnik), co przekłada się na prawidłowe wypróżnianie. Trzeba również pamiętać, że zapobiegają wielu schorzeniom, bowiem kolonizując się trwale w jelitach zmniejszają szanse przylepiania się do śluzówki „złych bakterii. Posiadają zdolność wytwarzania substancji, takich jak kwas mlekowy, nadtlenek wodoru oraz specyficzne peptydy, które działają hamująco a nawet zabójczo w stosunku do wielu chorobotwórczych bakterii, grzybic i drożdży przewodu pokarmowego. Dodatkowo wiążą cholesterol w jelicie i obniżają jego poziom we krwi. Równowagę flory bakteryjnej zakłócają: przyjmowanie antybiotyków, zabiegi chirurgiczne, infekcje, niewłaściwa dieta, zmiana pożywienia(szczególnie w podróżach), stres, siedzący tryb życia, wiek-starzenie się. Te czynniki drastycznie zmniejszają liczbę pożytecznych bakterii kwasu mlekowego co objawia się jako: bóle brzucha, zaparcia, wzdęcia, rozwolnienia i biegunki podróżne, niestrawność, nadkwaśność, alergie pokarmowe, podwyższony poziom cholesterolu.