Naturalna mikroflora organizmu
BIOCENOZA NATURALNA ORGANIZMU
Po urodzeniu organizm dziecka jest szybko zasiedlany przez drobnoustroje znajdujące się w jego środowisku. Drobnoustroje te najczęściej pochodzą od matki lub personelu pielęgnującego i tworzą w organizmie tzw. biocenozę albo normalną florę organizmu.
Biocenozą nazywamy zbiór mikroorganizmów w organizmie, utrzymujących się (ilościowo i jakościowo) w stanie korzystnej równowagi biologicznej. Układ biocenotyczny warunkowany jest synergizmem i antagonizmem wzrostowym drobnoustrojów, a także oddziaływaniem pH i temperatury mikrośrodowiska, a w jelitach także sposobem odżywiania się. Ewolucyjnie organizm człowieka jest przystosowany do współżycia z „normalnymi” drobnoustrojami, które wytwarzają witaminy lub są potrzebne do uruchomienia szeregu mechanizmów odpornościowych w młodym organizmie.
O korzystnym znaczeniu biocenozy dla organizmu człowieka przekonano się podczas leczenia chorych antybiotykami o szerokim zakresie działania, które niszczyły bakterie symbiotyczne i komensalne, co dawało awitaminozy i inne zaburzenia czasem niebezpieczne dla życia, np. grzy-bowe zapalenia płuc lub jelit.
SZTUCZNA BIOCENOZA ORGANIZMU
W razie zaniku prawidłowej flory bakteryjnej, np. po zastosowaniu niektórych antybiotyków, do organizmu, a szczególnie do jelit wprowadza się bakterie zastępcze. Służą do tego preparaty AC ZYMES zawierający 2 miliardy żywych kultur bakterii z rodzaju Lactobacillus, które oporne są na działanie podstawowych antybiotyków. Można także używać kwaśnego mleka. Bakterie w nim zawarte dostają się do jelit i tam uzupełniaja mikroflorę bakteryjną.
NORMALNA FLORA DRÓG ODDECHOWYCH
W drogach oddechowych mikroorganizmy występują głównie w gardle i w nosie. Pęcherzyki płucne i oskrzeliki są jałowe, a oskrzela i tchawica zawierają drobnoustroje tylko dostające się tu przypadkowo (ze strumieniem powietrza).
W gardle i w nosie prawie wszystkich ludzi występują:
- Aerococcus viridans (dawniej Streptococcus viridans)
- Branhamella catarrhalis (dawniej Neisseria catarrhalis)
- Streptococcus — alfa hemolityczny, Neisseria sicca i Neisseria flava
- Staphylococcus epidermidis i Staphylococcus salivarius
W gardle 50-60% ludzi występuje (jako komensal) Streptococcus pneumoniae (dawniej Diplococcus pneumoniae).
Oprócz wymienionych bakterii u pewnego odsetka ludzi występują jeszcze następujące gatunki bakterii tlenowych (aerobiontów):
- Corynebac-terium pseudodiphteriticum
- Haemophilus influenzae
- Micrococcus luteus
- Neisseria meningitidis
Stwierdza się także obecność następującyh gatunków bakterii beztlenowych (anaerobiontów):
- Peptostreptococcus anaerobius
- Peptococ-cus niger i Peptococcus aerogenes
- Veillonella alcalescens i Veillonella parvula
- Fusobacterium nucleatum i Fusobacterium necrophorum
Actinomyces eriksenii, Actinomyces naeslundii i Actinomyces odontoliticus - Bacterionema matruchotii
- Bacteroides fragilis
W gardle i jamie ustnej znacznej części populacji ludzkiej występują także:
- Acholeplasma laidlawii
- Mycoplasma jermentans, Mycoplasma hominis, Mycoplasma orale (trzy odmiany serologiczne), Mycoplasma salivarium
- Candida albicans (u ok. 30% ludzi)
- Entamoeba gingivalis (pierwotniak)
- Nocardia sp.
- Herpesvirus hominis
NORMALNA FLORA PRZEWODU POKARMOWEGO
Przewód pokarmowy jest układem narządów o budowie i czynnościach dogodnych do życia mikroorganizmów. O florze jamy ustnej była mowa przy omawianiu flory gardła. W przełyku i żołądku przejściowo wystę puje flora dostająca się tu z jamy ustnej i układu oddechowego. W zdrowym żołądku można spotkać Lactobacillus acidophilus, Bacillus subtilis i Candida albicans. W niedokwaśności żołądka występuje tu bogatsza flora, a więc jeszcze Escherichia coli, Str. viridans, Pseudomonas aeruginosa i Corynebact. hoffmani.
Przejściowo w żołądku mogą występować także enterowirusy i reowirusy.
W dwunastnicy najczęściej występują:
- Staphylococcus epidermidis,
- Aerococcus viridans,
- Streptococcus spp.,
- Bacteroides spp.,
- Clostridium perfringens,
- Candida albicans,
- Entamoeba coli,
- enterowirusy i reowirusy (pojedyncze gatunki)
Najbogatsza flora znajduje się w jelitach. Typowymi przedstawicielami normalnej flory jelitowej są:
- Escherichia coli (u dorosłych symbiont jelita grubego)
- Bifidobacterium bifidum (dawniej Lactobacillus), sym¬biont występujący w jelicie grubym u dzieci
- Streptococcus faecalis
- Bacillus subtilis
W jelitach żyją także pierwotniaki, takie jak: Entamoeba coli, Endolimax nana i Trichomonas hominis. Prawie zawsze można z kału wyosobnić grzyby, szczególnie Candida albicans oraz niektóre gatunki entero- i reowirusów.
U około 25% ludzi występują jeszcze bakterie (komensale-oportuniści), które łatwo przechodzą na patogenny tryb życia. Należą do nich Proteus vulgaris, Pseudomonas aeruginosa, Vibrio spp., czasem Spiro-chaeta spp. oraz niektóre rodzaje anaerobiontów.
Należy pamiętać, że skład normalnej flory jelit ulega ciągłym zmianom, które uzależnione są od sposobu odżywiania się i rodzaju pokarmów. Znajdujące się w jelitach bakterie, poza wytwarzaniem witamin, ułatwiają trawienie pożywienia i przyswajanie szeregu związków che-micznych.
NORMALNA FLORA POCHWY
Pochwa zdrowej kobiety jest siedliskiem bakterii aż do sklepienia i zewnętrznego ujścia macicy. Powyżej tego ujścia zaczyna się strefa bezbakteryjna. W normalnych warunkach w pochwie znajdują się bakterie z rodzaju Lactobacillus (laseczki kwasotwórcze) szczególnie Lactobacillus acidophilus, a także Bifidobacterium bifidum (pałeczka rozwidlona), które rozkładają zawarty w łuszczących się komórkach glikogen na glukozę, a tą z kolei na kwas mlekowy. W pochwie wytwarza się kwaśne środowisko o pH 4,0—4,5. Chroni ono układ moczowo-płciowy przed zakażeniem innymi bakteriami. Jeśli działanie prawidłowej flory pochwy zostanie zaburzone, wówczas dostają się tu bakterie komensalne i chorobotwórcze. Środowisko zaburzone można unormować przez dołaczenie do diety preparatu AC ZYMES.
NORMALNA FLORA SKÓRY
Na skórze ludzkiej, szczególnie w jej porach, żyją niektóre gatunki drobnoustrojów. Spotyka się tu: Staphylococcus epidermidis, Micrococ-cus luteus, Aerococcus viridans, Streptococcus spp., Bacillus spp., Candida albicans i czasem pałeczki Gram-ujemne. Na skutek kontaktu ze środowiskiem na skórze występują (niekiedy bardzo obficie) drobnoustroje saprobiontyczne i saprofityczne.
NORMALNA FLORA NARZĄDÓW MOCZOWO-PŁCIOWYCH
Na skórze i na błonach narządów moczowo-płciowych u kobiet i u mężczyzn występują: Staphylococcus epidermidis, Aerococcus viridans, Streptococcus grupa D, Escherichia coli, Peptococcus spp. oraz szereg saprobiontycznych, niepatogennych pałeczek Gram-ujemnych. W mastce często spotyka się Mycobacterium smegmatis. Przy ujściu cewki moczowej występują często niektóre gatunki Mycoplasma oraz Acholeplasma laidlawii. Ilość i jakość drobnoustrojów tych narządów zależy od stanu zdrowia ustroju i od stosowanych zabiegów higienicznych.
W normalnych warunkach w innych narządach oraz w wydzielinach i wydalinach (łzy, mocz, płyn mózgowo-rdzeniowy, żółć, pot) drobnoustroje nie występują.
Znajomość ekologii mikroorganizmów współżyjących w organizmie jest przydatna do prawidłowej oceny roli drobnoustrojów (które są pożyteczne, obojętne, szkodliwe), do prawidłowej oceny wyników badań mikrobiologicznych (kiedy i które bakterie są pasożytami) oraz do prawidłowego planowania leczenia antybiotykami, szczególnie o szerokim zakresie działania (czy istnieje konieczność niszczenia flory potrzebnej organizmowi).




