BIOCENOZA NATURALNA ORGANIZMU

Po urodzeniu organizm dziecka jest szybko zasiedlany przez drobnoustroje znajdujące się w jego środowisku. Drobnoustroje te najczęściej pochodzą od matki lub personelu pielęgnującego i tworzą w organizmie tzw. biocenozę albo normalną florę organizmu.

Biocenozą nazywamy zbiór mikroorganizmów w organizmie, utrzymujących się (ilościowo i jakościowo) w stanie korzystnej równowagi biologicznej. Układ biocenotyczny warunkowany jest synergizmem i antagonizmem wzrostowym drobnoustrojów, a także oddziaływaniem pH i temperatury mikrośrodowiska, a w jelitach także sposobem odżywiania się. Ewolucyjnie organizm człowieka jest przystosowany do współżycia z „normalnymi” drobnoustrojami, które wytwarzają witaminy lub są potrzebne do uruchomienia szeregu mechanizmów odpornościowych w młodym organizmie.

O korzystnym znaczeniu biocenozy dla organizmu człowieka przekonano się podczas leczenia chorych antybiotykami o szerokim zakresie działania, które niszczyły bakterie symbiotyczne i komensalne, co dawało awitaminozy i inne zaburzenia czasem niebezpieczne dla życia, np. grzy-bowe zapalenia płuc lub jelit.

SZTUCZNA BIOCENOZA ORGANIZMU

W razie zaniku prawidłowej flory bakteryjnej, np. po zastosowaniu niektórych antybiotyków, do organizmu, a szczególnie do jelit wprowadza się bakterie zastępcze. Służą do tego preparaty AC ZYMES zawierający 2 miliardy żywych kultur bakterii z rodzaju Lactobacillus, które oporne są na działanie podstawowych antybiotyków. Można także używać kwaśnego mleka. Bakterie w nim zawarte dostają się do jelit i tam uzupełniaja mikroflorę bakteryjną.

NORMALNA FLORA DRÓG ODDECHOWYCH

W drogach oddechowych mikroorganizmy występują głównie w gardle i w nosie. Pęcherzyki płucne i oskrzeliki są jałowe, a oskrzela i tchawica zawierają drobnoustroje tylko dostające się tu przypadkowo (ze strumieniem powietrza).
W gardle i w nosie prawie wszystkich ludzi występują:

• Aerococcus viridans (dawniej Streptococcus viridans)
• Branhamella catarrhalis (dawniej   Neisseria   catarrhalis)
• Streptococcus — alfa   hemolityczny, Neisseria sicca i Neisseria flava
• Staphylococcus epidermidis i Staphylococcus salivarius

W gardle 50-60% ludzi występuje (jako komensal) Streptococcus pneumoniae (dawniej Diplococcus pneumoniae).
Oprócz wymienionych bakterii u pewnego odsetka ludzi występują jeszcze następujące gatunki bakterii tlenowych (aerobiontów):

• Corynebac-terium pseudodiphteriticum
• Haemophilus influenzae
• Micrococcus luteus
• Neisseria meningitidis

Stwierdza się także obecność następującyh gatunków bakterii beztlenowych (anaerobiontów):

• Peptostreptococcus anaerobius
• Peptococ-cus niger i Peptococcus aerogenes
• Veillonella alcalescens i Veillonella parvula
• Fusobacterium   nucleatum i Fusobacterium   necrophorum
  Actinomyces eriksenii, Actinomyces naeslundii i Actinomyces odontoliticus
• Bacterionema matruchotii
• Bacteroides fragilis

W gardle i jamie ustnej znacznej części populacji ludzkiej występują także:

• Acholeplasma laidlawii
• Mycoplasma jermentans, Mycoplasma hominis, Mycoplasma orale (trzy odmiany serologiczne), Mycoplasma salivarium
• Candida albicans (u ok. 30% ludzi)
• Entamoeba gingivalis (pierwotniak)
• Nocardia sp.
• Herpesvirus hominis

NORMALNA FLORA PRZEWODU POKARMOWEGO

Przewód pokarmowy jest układem narządów o budowie i czynnościach dogodnych do życia mikroorganizmów. O florze jamy ustnej była mowa przy omawianiu flory gardła. W przełyku i żołądku przejściowo wystę puje flora dostająca się tu z jamy ustnej i układu oddechowego. W zdrowym żołądku można spotkać Lactobacillus acidophilus, Bacillus subtilis i Candida albicans. W niedokwaśności żołądka występuje tu bogatsza flora, a więc jeszcze Escherichia coli, Str. viridans, Pseudomonas aeruginosa i Corynebact. hoffmani.

Przejściowo w żołądku mogą występować także enterowirusy i reowirusy.
W dwunastnicy najczęściej występują:

• Staphylococcus epidermidis,
• Aerococcus viridans,
• Streptococcus spp.,
• Bacteroides spp.,
• Clostridium perfringens,
• Candida albicans,
• Entamoeba coli,
• enterowirusy i reowirusy (pojedyncze gatunki)

Najbogatsza flora znajduje się w jelitach. Typowymi przedstawicielami normalnej flory jelitowej są:

• Escherichia coli (u dorosłych symbiont jelita grubego)
• Bifidobacterium bifidum (dawniej Lactobacillus), sym¬biont występujący w jelicie grubym u dzieci
• Streptococcus faecalis
• Bacillus subtilis

W jelitach żyją także pierwotniaki, takie jak: Entamoeba coli, Endolimax nana i Trichomonas hominis. Prawie zawsze można z kału wyosobnić grzyby, szczególnie Candida albicans oraz niektóre gatunki entero- i reowirusów.
U około 25% ludzi występują jeszcze bakterie (komensale-oportuniści), które łatwo przechodzą na patogenny tryb życia. Należą do nich Proteus vulgaris, Pseudomonas aeruginosa, Vibrio spp., czasem Spiro-chaeta spp. oraz niektóre rodzaje anaerobiontów.
Należy pamiętać, że skład normalnej flory jelit ulega ciągłym zmianom, które uzależnione są od sposobu odżywiania się i rodzaju pokarmów. Znajdujące się w jelitach bakterie, poza wytwarzaniem witamin, ułatwiają trawienie pożywienia i przyswajanie szeregu związków che-micznych.

NORMALNA FLORA POCHWY

Pochwa zdrowej kobiety jest siedliskiem bakterii aż do sklepienia i zewnętrznego ujścia macicy. Powyżej tego ujścia zaczyna się strefa bezbakteryjna. W normalnych warunkach w pochwie znajdują się bakterie z rodzaju Lactobacillus (laseczki kwasotwórcze) szczególnie Lactobacillus acidophilus, a także Bifidobacterium bifidum (pałeczka rozwidlona), które rozkładają zawarty w łuszczących się komórkach glikogen na glukozę, a tą z kolei na kwas mlekowy. W pochwie wytwarza się kwaśne środowisko o pH 4,0—4,5. Chroni ono układ moczowo-płciowy przed zakażeniem innymi bakteriami. Jeśli działanie prawidłowej flory pochwy zostanie zaburzone, wówczas dostają się tu bakterie komensalne i chorobotwórcze. Środowisko zaburzone można unormować przez dołaczenie do diety preparatu AC ZYMES.

NORMALNA FLORA SKÓRY

Na skórze ludzkiej, szczególnie w jej porach, żyją niektóre gatunki drobnoustrojów. Spotyka się tu: Staphylococcus epidermidis, Micrococ-cus luteus, Aerococcus viridans, Streptococcus spp., Bacillus spp., Candida albicans i czasem pałeczki Gram-ujemne. Na skutek kontaktu ze środowiskiem na skórze występują (niekiedy bardzo obficie) drobnoustroje saprobiontyczne i saprofityczne.

NORMALNA FLORA NARZĄDÓW MOCZOWO-PŁCIOWYCH

Na skórze i na błonach narządów moczowo-płciowych u kobiet i u mężczyzn występują: Staphylococcus epidermidis, Aerococcus viridans, Streptococcus grupa D, Escherichia coli, Peptococcus spp. oraz szereg saprobiontycznych, niepatogennych pałeczek Gram-ujemnych. W mastce często spotyka się Mycobacterium smegmatis. Przy ujściu cewki moczowej występują często niektóre gatunki Mycoplasma oraz Acholeplasma laidlawii. Ilość i jakość drobnoustrojów tych narządów zależy od stanu zdrowia ustroju i od stosowanych zabiegów higienicznych.

W normalnych warunkach w innych narządach oraz w wydzielinach i wydalinach (łzy, mocz, płyn mózgowo-rdzeniowy, żółć, pot) drobnoustroje nie występują.
Znajomość ekologii mikroorganizmów współżyjących w organizmie jest przydatna do prawidłowej oceny roli drobnoustrojów (które są pożyteczne, obojętne, szkodliwe), do prawidłowej oceny wyników badań mikrobiologicznych (kiedy i które bakterie są pasożytami) oraz do prawidłowego planowania leczenia antybiotykami, szczególnie o szerokim zakresie działania (czy istnieje konieczność niszczenia flory potrzebnej organizmowi).