Salmonella

Pod pojęciem salmonelozy rozumiemy zachorowanie wywołane przez pałeczki Salmonella tzw. zwierzęcego pochodzenia, tj. przez pałeczki Salmonella z wyłączeniem S. typhi oraz S. paratyphi A, B, C.

Salmonella jest przyczynom wielu schorzeń. Wyróżniamy tu dwie grupy schorzeń: zatrucia pokarmowe, stanowiące najczęstszą postać zakażenia; zakażenia poza zatruciami pokarmowymi w postaci stanów zapalnych lub zakażenia uogólnionego.

Zakażenie pałeczką Salmonella wywołuje chorobę, której obraz kliniczny zależy od zjadliwości serotypu wywołującego schorzenie oraz wieku i osobniczej wrażliwości chorego. Bardzo często zakażenie przebiega bezobjawowo lub z objawami nieznacznego nieżytu żołądka i jelit. Niekiedy schorzenie może przebiegać pod postacią durową lub septyczną bez ścisłej, jak i ze ściśle określoną lokalizacją układową i narządową, jak np. ropne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu, ropne zapalenie skóry, mięśni, stawów, ropne zapalenie płuc, zapalenie wsierdzia, zapalenie przewodów żółciowych, zapalenie układu moczowego, ropne zapalenie nerek, a u dzieci często jako zapalenie ucha środkowego.

U ludzi dorosłych rokowanie jest dobre, u noworodków, zwłaszcza u wcześniaków i niemowląt – poważne.

Pałeczki Salmonella są zarówno obdarzone zdolnością ruchu (okołorzęse), zawierające antygeny: somatyczny
O, rzęskowy H, jak i nieruchome bez rzęsek i antygenu H. W zależności od grupowych antygenów somatycznych wyróżnia się 28 podgrup i przeszło 2400 typów serologicznych. Podgrupy oznaczone są dużymi literami od A do X, a dalej liczbami od 49 do 56, a typy serologiczne odpowiednimi nazwami, np. S. enteritidis, S. typhimurium. Wytwarzają enterotoksyny (endotoksyny). Istota aktywności enterotoksyn w patogenezie salmoneloz nie jest dotąd należycie poznana. Pałeczki wykazują dużą oporność na działanie słońca. W wodzie przeżywają w ciągu 4 miesięcy, w zwłokach zwierzęcych 5 miesięcy, a w przybrzeżnej wodzie morskiej mogą się nawet namnażać.

Głównym czynnikiem etiologicznym zachorowań w Polsce w 1984 r. były następujące typy serologiczne: S. enteritidu (60,8%), S. typhimu-rium (24,9%), S. agona (10,1%); na terenie kraju stwierdzono u chorych 43 typy serologiczne.

Do zakażenia może dojść przez żywność zanieczyszczoną odchodami zakażonych zwierząt (najczęściej drobiu, myszy, szczurów), przez produkty żywnościowe pochodzące od zwierząt zakażonych (jaja, mięso, mleko), od zakażonych zwierząt (kurczęta hodowane w domach) i ludzi wydalających pałeczki z kałem, zarówno chorych, jak i zdrowych nosicieli

Najczęstszym nośnikiem pałeczek są produkty zawierające surowe jaja (majonezy, kremy, lody, zupy dla niemowląt i in.) oraz rozdrobnione przetwory mięsne, galaretki, pasztety, pierogi.

Rezerwuar zarazka stanowią domowe i dzikie zwierzęta (ptaki, gryzonie, psy i koty).
Źródłem zakażenia jest kontakt z zarazonymi zwięrzetami, chorymi ludzmi oraz poprzez produkty żywnościowe.

Do zakażenia dochodzi głównie drogą pokarmową w następstwie spożycia produktów spożywczych przeważnie pochodzenia zwierzęcego, zakażonych pierwotnie (produkty pochodzące od zwierząt chorych) lub wtórnie kałem zwierząt albo ludzi chorych lub nosicieli. Rzadziej do zakażenia dochodzi przez bezpośredni lub pośredni kontakt z zakażonymi ludźmi lub zwierzętami.

W zakażeniach szpitalnych do zakażenia dochodzi najczęściej przez kontakt bezpośredni z chorymi dziećmi lub z zakażonym personelem szpitalnym (przejściowymi nosicielami), a także kontakt pośredni, np. poprzez bieliznę, termometry, inny sprzęt. Pewną rolę w szerzeniu się zakażeń mogą odgrywać owady, np. karaluchy.
Jako czynnik szerzenia się zakażeń bierze się także pod uwagę pyłową drogę powietrzną, zwłaszcza w niewłaściwie sprzątanych pomieszczeniach.

Salmonelozy stanowią typ zoonozy, w której czynnik etiologiczny przenosi się od zwierzęcia do człowieka i od człowieka do człowieka, a również (chociaż rzadziej) od człowieka do zwierzęcia.

Na zakażenie najbardziej podatny jest  przewód pokarmowy.
Okres wylęgania zachodzi od 1 do 60 godzin, przeciętnie 12-24 godzin.

Szczególnie wrażliwe na zakażenie są osoby o zmniejszonej odporności, głównie noworodki i niemowlęta oraz osoby dorosłe leczone antybiotykami, poddane zabiegom chirurgicznym, leczone lekami cytotoksycznymi, hormonami kory nadnerczy, promieniami rtg itp.

Schorzenie bakteryjne jest szeroko rozpowszechnione w świecie, i obecnie stanowi problem narastający. W Polsce osobną rejestracją objęte są zatrucia pokarmowe spowodowane pałeczkami Salmonella i osobną pozostałe zakażenia, w tym również zakażenia szpitalne. Rejestruje się kilkanaście  tysięcy  zachorowań  rocznie.  Zatrucia  pokarmowe  występują 2 sezonowym nasileniem w II i III kwartale, a rzadziej w ciepłej porze roku. Zakażenia szpitalne notowano najczęściej wśród niemowląt, głównie w wieku do 6 miesięcy. Zgony dotyczą przede wszystkim niemowląt. Zakażenia występują w postaci zakażeń pełnoobjawowych, jak i bezobjawowych. Ogniska zatruć pokarmowych nierzadko obejmują od kilkunastu do kilkuset, a nawet powyżej 1000 zachorowań. Zakażenia szpitalne występują w postaci niewielkich ognisk epidemicznych. Czas trwania zakażenia wynosi od kilku dni do kilku miesięcy. W sprzyjających warunkach ogniska te mogą endemizować się.

OBJAWY

Zakażenie przebiega najczęściej pod postacią ostrego nieżytu żołądkowo-jelitowego: nagły początek, biegunka z domieszką śluzu lub śluzu i krwi, napadowe bóle brzucha, wymioty, odwodnienie, obniżenie ciśnienia krwi, czasem zapaść. Postacie uogólnione i narządowe choroby występują rzadko. W diagnostyce różnicowej należy uwzględnić zespół czerwonkowy, czerwonkę pełzakową, ostre bakteryjne lub wirusowe zatrucie pokarmowe, colitis ulcerosa, nowotwory jelit i inne. Cenne elementy diagnostyczne wnoszą badania rektoskopowe;
Ustalenie etiologii umożliwia wielokrotne bakteriologiczne badanie kału, wymiocin, moczu, krwi, podejrzanej żywności oraz płynu mózgowo-rdzeniowego. Izolację zarazka wykonują wszystkie laboratoria WSSE.

ZAPOBIEGANIE

Aby unieszkodliwić źródła zakażenia  w wyjątkowych przypadkach stosowana jest izolacja, ubój zwierząt zakażonych objawowo i bezobjawowo, eliminowanie produktów żywnościowych pochodzących od  zwierząt  zarażonych, stosuje się również oczyszczanie i odkażanie pomieszczeń, w których przebywały chore zwierzęta, wykonywane są również wszechstronne badania na nosicielstwo zwierząt celem usunięcia ze stada stałych nosicieli.
Wykrywanie i nadzór nad nosicielami – badaniom na nosicielstwo podlegają osoby stykające się bezpośrednio z produktami spożywczymi przy ich wyrobie, przerobie, pakowaniu, przechowywaniu, obrocie, przewozie oraz przygotowaniu do spożycia. Ze wskazań epidemicznvch badaniom podlegają ozdrowieńcy po salmonelozie oraz osoby z ich bezpośredniego otoczenia. Wojewódzki inspektor sanitarny może zezwolić nosicielom wykonywać wymienione zajęcia, jeżeli sposób i warunki ich wykonywania nie zagrażają szerzeniu się chorób. Nosiciele są obowiązani   poddawać   się  badaniom   na   nosicielstwo,   przestrzegać   zasad  higieny i powiadamiać właściwego inspektora sanitarnego o każdej zmianie miejsca zamieszkania lub zatrudnienia;

Aby zapobiec zakażeniu należy:

• mycie rąk po wyjściu z ubikacji i przed przygotowaniem posiłków
• utrzymywanie w czystości naczyń, sprzętów kuchennych i samej kuchni
• przechowywanie żywności w niskiej temperaturze
• zapobieganie rozmrażaniu i ponownemu zamrażaniu żywności
• wydzielenie miejsca w lodówce na surowy drób, mięso i jaja tak, aby nie stykały się z innymi produktami
• całkowite rozmrażanie drobiu, mięsa, ryb i ich przetworów przed przystąpieniem do smażenia, pieczenia, gotowania
• poddawanie żywności działaniu wysokiej temperatury (gotowanie, pieczenie, duszenie), które jest najłatwiejszym sposobem niszczenia zarazków (smażenie jest mniej skuteczne)
• mycie jaj przed rozbiciem skorupki
• parzenie we wrzątku przez 10 sekund jaj używanych do wyrobu potraw i deserów, nie poddawanych działaniu wysokiej temperatury, unikanie lodów i ciastek pochodzących od nieznanych wytwórców i przygodnych sprzedawców.

Podstawę leczenia stanowi podawanie płynów z zawartością elektrolitów wyrównujących zaburzenia wodno-mineralne i kwasowo-zasadowe oraz leczenie dietetyczne. Leczenie antybiotykami winno być przede wszystkim prowadzone w salmonelozach uogólnionych i narządowych. Leczenie należy przeprowadzać na podstawie badań wrażliwości szczepu (antybiogram). Antybiotyki z wyboru stanowią: kolistyna, chloramfenikol i ampicylina.

Warto skorzystać z naturalnych suplementów w celu wzmocnienia mechanizmów obronnych organizmu, poprawić samopoczucie, wzmocnić siły witalne i zachować zdrowie na długo.

• AC ZYMES- naturalny probiotyk, uzupełnia prawidłowa mikroflorę bakteryjna organizmu
• POLINESIAN NONI- wzmacnia organizm
• GREEN CARE- wspomaga leczenie biegunki
• NOPALIN- przywraca i wspomaga prawidłowa mikroflorę bakteryjną w jelitach
• GARLIC CAPS- wspomaga leczenie biegunek, wskazany w leczeniu chorób zakaźnych, wirusowych