GRUŹLICA jest zakaźną, bakteryjną chorobą wielonarządową, najczęściej atakującą płuca, przebiegającą w większości przypadków przewlekle.

Nazwa gruźlica wywodzi się od zmiany anatomopatologicznej -gruzełka gruźliczego- tuberculum – wywoływanej przez tę chorobę, która była uważana za charakterystyczną dla gruźlicy.

Prątek gruźlicy jest czynnikiem wywołującym chorobę. Samo zakażenie prątkiem nie jest jednak warunkiem wystarczającym do wywołania choroby. Przedostaniu się do układu oddechowego i zagnieżdżeniu się prątka gruźlicy w pęcherzykach płucnych zapobiegają bariery mechaniczne w nosogardzieli, tzw. transport śluzoworzęskowy w dalszych odcinkach dróg oddechowych i wreszcie makrofagi w pęcherzykach płucnych. Prątki mogą po przekroczeniu tych barier wywołać odczyn w postaci zmiany miejscowej, tzw. ogniska pierwotnego. W wyniku zakażenia dochodzi do przestrojenia immunologicznego, którego zewnętrznym przejawem jest konwersja odczynu tuberkulinowego z ujemnego na dodatni.

Ognisko pierwotne w przytłaczającej większości przypadków jest pojedyncze, zlokalizowane podopłucnowo, częściej w płucu prawym niż lewym. Rozwój ogniska pierwotnego powoduje zakażenie węzła chłonnego, w którym podobnie jak w zraziku płucnym dochodzi do zmian wysiękowo-zapalnych i serowacenia. Ognisko w płucach wraz ze zmienionym węzłem chłonnym i łączącymi je naczyniami chłonnymi tworzą wg Rankego tzw. „zespół pierwotny”. Spotyka się też zespół pierwotny jednobiegunowy -węzłowy, a nie płucny. Przy zakażeniu drogą pokarmową – ognisko pierwotne tworzy się w błonie śluzowej jelita, a komponenta węzłowa – w węzłach krezki. Zmiany wysiękowe i martwicze  w zespole pierwotnym w większości przypadków ulegają wygojeniu poprzez wchłonięcie, włóknienie i wapnienie. Nie jest to wygojenie biologiczne, gdyż utrzymują się prawdopodobnie żywe osłabione prątki. Utrzymuje się odporność śródzakaźna i alergia tuberkulinowa. W części jednak przypadków zmiany postępują, bądź to przez ciągłość, bądź to drogą oskrzelową (przebicie zserowaciałego węzła do oskrzela) i (lub) drogą limfokrwiopochodną. Dochodzi wówczas do postępującej gruźlicy płuc lub gruźlicy pozapłucnej w wyniku rozsiewu prosowatego. Ta postać gruźlicy rozwijająca się w bezpośrednim następstwie zakażenia pierwotnego nosi nazwę gruźlicy pierwotnej.

W części przypadków u osób z wygojonym zespołem pierwotnym po wielu latach dochodzi do mnożenia się prątków w „wygojonych zmianach” i rozwoju gruźlicy, zwanej gruźlicą popierwotną. Dyskutowane jest zagadnienie, jaki udział w tym rozbudzeniu procesu gruźlicy ma osłabienie sił obronnych ustroju sprzyjające ożywieniu prątków bytujących od dawna wewnątrz organizmu, a jaki w tym udział mają ponowne zakażenia prątkiem, tzw. nadkażenia. Czynnikami sprzyjającymi rozwojowi gruźlicy popierwotnej są: osłabienie sił obronnych ustroju bądź to wskutek choroby, bądź też wskutek leczenia (leki immunosupresyjne, naświetlania radiologiczne) lub takie stany fizjologiczne, jak ciąża lub podeszły wiek. Sprzyjają częste nadkażenia prątkiem gruźlicy. Gruźlica popierwotna najczęściej przebiega przewlekłe, a okresy zaostrzeń oddzielone są dłuższymi okresami remisji. Początek w większości przypadków skąpoobiawowy.

Odkryty w 1882 r. przez Kocha – prątek gruźlicy – Mycobacterium tuberculosis oraz odkryty w 1898 roku przez Smitha – prątek bydlęcy – Mycobacterium bovis – odgrywają zasadniczą rolę w szerzeniu zakażenia gruźlicy u ludzi. Minimalną rolę odgrywa prątek ptasi – Mycobacterium avium.
Zmiany anatomopatologiczne oraz objawy przypominające gruźlicę wywołują tzw. prątki atypowe. Choroba wywołana przez nie nosi nazwę mykobakteriozy.

Prątek ludzki — Myc. tuberculosis odgrywa zasadniczą rolę w szerzeniu się zakażenia gruźlicy, powodując je w 95-99% ogółu zakażeń; prątek bydlęcy powoduje je w 1-5%, a prątek ptasi jest bardzo rzadko przyczyną zakażenia.

Prątek ludzki ma długość 1-4 um i szerokość 0,3-0,6 um, cechuje go polimorfizm. Nie ma otoczki, rzęsek i nie wytwarza zarodników, jest kwasooporny i wymaga do życia tlenu. W odróżnieniu od innych prątków chorobotwórczych dla człowieka produkuje niacynę. Wykazuje znaczną odporność na czynniki fizyczne i chemiczne (10% kwas siarkowy, 5% kwas szczawiowy) wrażliwy jest na spirytus etylowy – który w stężeniu 95% zabija prątki po 15-20 sekundach. Z innych środków używanych do dezynfekcji – 5% fenol zabija prątki po 24 godzinach, a 2% krezol po 12 godzinach. Prątki są bardzo wrażliwe na promienie słoneczne, promienie ultrafioletowe – które zabijają je po kilkunastu minutach. Prątki są eliminowane także poprzez gorące (160°) suche powietrze – w ciągu 2 godzin naświetlania lampami bakteriobójczymi. Wysuszone mogą żyć, zwłaszcza w ciemności, przez wiele miesięcy.

Zasadniczym rezerwuarem prątka typu ludzkiego jest człowiek. Rezerwuarem prątka typu bydlęcego jest bydło, a okazyjnie inne zwierzęta. Rezerwuarem prątka typu ptasiego są kury, rzadziej gołębie, papugi. Prątki atypowe mogą występować w wodzie (ściekach) glebie, pożywieniu. Te ostatnie częściej występują w krajach tropikalnych.

W naszych warunkach epidemiologicznych najważniejszym źródłem zakażenia jest człowiek chory na gruźlicę płuc i prątkujący. Szczególne niebezpieczeństwo stwarzają chorzy prątkujący, z przewlekłym kaszlem, u których jeszcze nie rozpoznano gruźlicy oraz chorzy przewlekle prątkujący, odmawiający leczenia przeciwprątkowego.
Mniejszą rolę jako źródło zakażenia odgrywa chore na gruźlicę bydło – głównie krowy chore na gruźlicę wymion.

Główną drogą szerzenia się choroby jest droga powietrzna zwłaszcza kropelkowa rzadziej pyłowa. Drogą pokarmową szerzy się głównie zakażenie prątkiem bydlęcym – poprzez spożywanie głównie mleka, a także jego przetworów pochodzących od chorych na gruźlicę krów.

Głównymi, naturalnymi wrotami zakażenia w obecnej sytuacji epidemiologicznej są: układ oddechowy w 95%; przewód pokarmowy w 4%; skóra lub błony śluzowe w 1%.

Okres wylęgania od zakażenia do wystąpienia objawów chorobowych może wynosić od kilku (4-6) tygodni w przypadku przejścia zakażenia pierwotnego w gruźlicę pierwotną, do kilkudziesięciu lat w przypadku rozwoju gruźlicy popierwotnej. Prawdopodobieństwo przejścia zakażenia w zachorowanie utrzymuje się przez całe życie.

Prątek gruźlicy wydalany jest przez drogi oddechowe przez chorego na gruźlicę. W przypadku gruźlicy ze zmianami jamistymi w płucach chory obficie wydala prątki podczas kaszlu, kichania i głośnego mówienia -przy równoczesnym zaniechaniu zasad higieny. Chory leczony po 6-8 tygodniach przestaje prątkować w ilościach stanowiących groźbę dla otoczenia.

W populacji ludzkiej obserwujemy występowanie odporności naturalnej i odporności nabytej wobec gruźlicy. Odporność naturalna u różnych osobników i grup jest rozwinięta w różnym stopniu. Jest ona zdeterminowana konstytucją. Mężczyźni mają mniejszą odporność niż kobiety. Jest ona najniższa u niemowląt, stosunkowo niska u małych dzieci do 4 roku życia, osiąga wysoki poziom w wieku 5-12 lat i obniża się w wieku starczym. Poziom odporności naturalnej obniżają złe warunki bytu, niektóre choroby czy metody leczenia.
Odporność nabytą uzyskuje się w wyniku zakażenia pierwotnego (odporność śródzakaźna), a także w wyniku szczepień BCG. W gruźlicy mamy do czynienia z odpornością typu komórkowego.

Gruźlica występuje na wszystkich kontynentach i we wszystkich strefach klimatycznych. Atakuje ludzi wszystkich ras, mieszkańców wsi i miast. Najczęściej ofiarami gruźlicy są ludzie żyjący w złych warunkach bytowych. Na początku lat osiemdziesiątych liczbę nowych zachorowań na gruźlicę w świecie szacowano na 10 milionów; z tej liczby 5 milionów obficie prątkowało. W dalszym ciągu corocznie umiera z powodu tej w pełni uleczalnej choroby 3 miliony ludzi. Większość tych zachorowań (90%) przypada na kraje Trzeciego Świata.
W wysoko rozwiniętych krajach gruźlica jest chorobą rzadką.
Ważnym miernikiem oceny sytuacji epidemiologicznej jest stan zakażenia populacji prątkiem gruźlicy i roczne ryzyko zakażenia prątkiem. Spośród osób zakażonych prątkiem gruźlicy jedynie 5-10% zachoruje na gruźlicę. Prawdopodobieństwo przejścia zakażenia w zachorowanie utrzymuje się przez całe życie, ale największe jest w pierwszym roku po zakażeniu, stosunkowo duże jest u dzieci do lat 4, następnie maleje, by ponownie wzrosnąć w wieku starczym. U osób dojrzałych prawdopodobieństwo to jest wyższe dla mężczyzn niż dla kobiet. Wszystkie czynniki osłabiające naturalne siły obronne, a więc choroby zakaźne, np. odra, krztusiec, leki immunosupresyjne, a także czynniki ułatwiające masywne zakażenie, jak złe warunki bytowania, zwiększają prawdopodobieństwo przejścia zakażenia w zachorowanie, a także rozwój gruźlicy popierwotnej.

OBJAWY

Gruźlica w swym początkowym okresie przez długi czas może nie dawać żadnych objawów, a w późniejszym okresie występują objawy niecharakterystyczne, spotykane także w innych chorobach układu oddechowego. Najczęściej występuje kaszel z odkrztuszaniem, stany podgorączkowe, osłabienie, brak apetytu, bóle w klatce piersiowej. Dlatego rozpoznanie gruźlicy na podstawie objawów klinicznych obarczone jest znacznym ryzykiem błędu. Przed rozpoznaniem gruźlicy należy wykluczyć nowotwór układu oddechowego.
laboratoryjne – stwierdzenie prątków gruźlicy w badaniu bakterioskopowym i w posiewie jest najbardziej wiarygodnym dowodem gruźlicy. Pomocniczą rolę w diagnozie gruźlicy odgrywają badania radiologiczne, histologiczne i test tuberkulinowy.

ZAPOBIEGANIE I ZWALCZANIE

1. unieszkodliwienie źródła zakażenia poprzez odizolowanie w szpitalu chorego i poddanie go leczeniu przeciwprątkowemu – doprowadzającemu do zaprzestania prątkowania, a więc chemosterylizację źródła zakażenia. Niezmiernie istotne jest wczesne (przed wystąpieniem prątkowania) wykrycie chorego w drodze badań radiofotograficznych. Badania te z mocy Ustawy o zwalczaniu gruźlicy są obowiązkowe i podlega im ludność po ukończeniu 18 lat. Temu celowi służy również badanie osób z podwyższonym ryzykiem zachorowania, kontaktów z osobą chorą oraz niektórych grup pracowniczych (oświata, ochrona zdrowia, przemysł spożywczy).
2. przecięcie dróg szerzenia się choroby – przestrzeganie zasad higieny przez chorego- higiena kaszlu, indywidualne spluwaczki, zabiegi dezynfekcyjne;
3. zwiększenie odporności – główną metodą są szczepienia BCG. Szczepienia BCG są obowiązkowe i wykonywane są wg następującego kalendarza – noworodki między 3 i 15 dniem życia, niemowlęta w wieku 11-12 miesięcy bez blizny poszczepiennej lub z blizną mniejszą niż 3 mm są doszczepiane bez próby tuberkulinowej. W 6, 12 i 18 r. życia w przypadku ujemnej próby tuberkulinowej (odczyn < 6 mm) następuje doszczepianie BCG. Blizna poszczepienna traktowana jest jako dowód dobrze technicznie wykonanego szczepienia.

W przypadku gruźlicy wskazana jest dodatkowa suplementacja wzmacniająca odporność organizmu, wzmacniająca organizm, poprawiająca stan zdrowia. W przypadku chorób zakaźnych bakteryjnych, wirusowych zalecane jest stosowanie poniższych preparatów.

W celu wyeliminowania pasożyta z organizmu warto już dziś sięgnąć po sprawdzoną, skuteczna kuracje produktami: PARAPROTEX, AC ZYMES, NOPALIN. Suplementy te na zasadzie współdziałania przyczynia się do oczyszczenia organizmu z nieproszonych gości, jak również pomagają przywrócić prawidłowa równowagę w organizmie.

KURACJA OCZYSZCZAJĄCA DLA DZIECI

KURACJA OCZYSZCZAJĄCA DLA DOROSŁYCH

Dodatkowo zaleca się stosowanie suplementów witaminowo-mineralnych w celu podniesienia odporności, wzmocnienia organizmu.

• PARAPROTEX- preparat roślinny niszczy pasożyty
• NOPALIN- usuwa toksyny wytwarzane przez pasożyta
• AC ZYMES- uzupełnia prawidłową mikroflorę bakteryjną w organizmie

• POLINESIAN NONI-naturalnie wzmacnia organizm, podnosi odporność, zapobiega chorobom infekcyjnym, pasożytom
  
• VIRAGO- podnosi odporność, wzmacnia siły obronne organizmu
• GARLIC CAPS- czosnek w kapsułce, posiada właściwości antybiotyczne, zapobiega chorobom pasożytniczym
• BEE POWER- mleczko pszczele, chroni przed infekcjami, skutecznie walczy z bakteriami, wirusami
• IMMUNAID- wzmacnia odporność, wskazany przy schorzeniach bakteryjnych, wirusowych
  
• C 500/ C1000- naturalna witamina C o przedłużonym działaniu, skraca czas trwania infekcji, zapobiega nawrotom choroby
• FULL SPECTRUM- multiwitamina, pomaga zachować zdrowie i urodę, doskonałą kondycje fizyczną
• VITAL GRUP KRWI - multiwitamina przeznaczona odpowiednio dla każdej z grup krwi