Pasożytnictwo- typ interakcji międzygatunkowej, w której osobniki jednej populacji oddziałują niekorzystnie na osobniki drugiej, same odnosząc korzyści. Pasożytnictwo jest związkiem czasowym lub trwałym. Populacja, z której korzystają pasożyty i której rozwój jest przez to hamowany nosi nazwę żywiciela (gospodarza). Pasożyt rzadko zabija żywiciela, który nie jest dla niego wyłącznie źródłem energii. Pasożytnictwo oznacza ścisłe związki funkcjonalne, żywiciel stanowi swoisty -* biotop dla pasożyta. Nisza ekologiczna pasożyta jest na ogół ściśle określona (pasożyty mają sprecyzowanego żywiciela). Gdy pasożyt związany jest, przynajmniej podczas jednego ze swoich stadiów rozwojowych, z powierzchnią ciała żywiciela, nazywa się go ektopasożytem. Gdy żyje wewnątrz żywiciela nosi nazwę endopasożyta. Endopasożyty są zwykle silniej zaadaptowane do pasożytniczego trybu życia niż ektopasożyty. Często granica między pasożytnictwem. a drapieżnictwem lub pasożytnictwem. a roślinożernością nie jest ostra (podobnie jak granica między pasożytnictwem, mutualizmem i komensalizmem), stąd uzasadniony jest podział pasożytów na fakultatywne mogące przeżyć bez gospodarza i obligatoryjne, żyjące wyłącznie pasożytniczo.

Pasożyty- organizmy cudzożywne czerpiące pokarm z innych żywych organizmów, nazywanych żywicielami łub gospodarzami. Pasożyty bezwzględne (obligatoryjne) nie mogą żyć poza żywicielem. Są też p. względne (fakultatywne), które mogą żyć również poza organizmem żywiciela. Znane są też półpasożyty Bezwzględnymi pasożytami są wszystkie – wirusy, poza tym wiele bakterii i grzybów będących przyczyną wielu chorób. Wśród pasożytów jest wiele jednokomórkowych zwierząt

Pasożytnictwo- jest to jedna z form współżycia dwóch gatunków organizmów, z których jeden (pasożyt) żyje stale lub czasowo kosztem drugiego (żywiciela), będącego dla niego środowiskiem życia i źródłem pokarmu. Pasożytnictwo powstało drogą ewolucji zapewne z innych form współżycia (komensalizmu i mutualizmu) i stanowi przystosowanie o swoistym, rozmaitym u różnych pasożytów charakterze i stopniu powiązań z żywicielem. Rozróżnia się pasożytnictwo czasowe, np. tylko w czasie pobierania pokarmu (m.in. kleszcze) lub tylko w określonym stadium rozwojowym (np. gzy, motylica wątrobowa), oraz pasożytnictwo stałe, w ciągu całego życia (np. glista ludzka), pasożytnictwo fakultatywne – niekonieczne, i pasożytnictwo obligatoryjne – niezbędne dla życia danego organizmu pasożytniczego. Pasożytnictwo zewnętrzne, na powierzchni ciała żywiciela (np. wszy, splewki), i najczęstsze – pasożytnictwo wewnętrzne – w jego narządach, tkankach, komórkach (np. tasiemce, przywry). Pasożytnictwo jest przyczyną wielu chorób człowieka, zwierząt i roślin. Organizmy pasożytnicze są to bakterie, grzyby i rośliny cudzożywne, czerpiące pokarm (asymilaty i wodę) z żywych roślin lub zwierząt. Pasożytami są najczęściej liczne gatunki bakterii i grzybów. U roślin kwiatowych pasożytnictwo jest cechą wtórną (uproszczenie budowy, zanik chlorofilu, silny rozwój organów rozmnażania). Przykładem skrajnego pasożytnictwa roślin kwiatowych jest raflezja Arnolda, a we florze Polski kanianka. Rośliny półpasożytnicze dzięki obecności chlorofilu asymilują, z roślin zaś, na których pasożytują, pobierają jedynie wodę z solami mineralnymi. Stopień ich zależności od żywiciela może być bardzo różny (jemioła ma ssawki zamiast korzeni, świetlik, pszeniec, szelężnik mają niewielki system korzeniowy, którym częściowo pobierają wodę z gleby a częściowo łączą się z korzeniami innych roślin).

Przykłady pasożytów:
- amfilia (Amphilina foliacea) – pasożytniczy tasiemiec z podgromady Cestodaria; ciało owalne nieczłonowane, brak skoleksu (organ czepny – ryjek), długość do 5 cm; pasożyt jamy ciała ryb jesiotrowatych; rozwój związany z jednym żywicielem pośrednim, którym są kiełże – w ich jamie ciała z połkniętego jaja rozwija się larwa – likofora; właściwości biologiczne i morfologiczne postaci dojrzałej skłaniają do traktowania jej jako formy neotenicznej.
- glista ludzka (Ascaris lumbricoides) – pasożyt jelita cienkiego człowieka (dł. samicy ok. 25 cm, samca ok. 14 cm). Składa ok. 200 tys. jaj na dobę, które są wydalane wraz z kałem. Tzw. jajo inwazyjne zawiera larwę, która połknięta wraz z pożywieniem dostaje się do jelita cienkiego, przebija ścianę jelita, z krwioobiegiem wędruje do wątroby, prawej komory serca, płuc, światłem oskrzeli do tchawicy i jamy ustnej (mierzy wówczas ok. 2,2 mm). Ponownie połknięta dostaje się do przewodu pokarmowego i po ok. 70 dniach wyrasta w postać dojrzałą. Podobne pod względem budowy i rozwoju są: glista świńska ( Ascaris suum) i glista końska ( Parascaris equorum).
- owsiki – małe lub średniej wielkości nicienie z rodziny Oxyuridae. Kształt ciała samicy podobny do ziarniaka owsa (stąd nazwa). Są to pasożyty jelitowe niektórych zwierząt i człowieka. Owsik koński (Oxyuris equi) (dł. samicy 2,4-15 cm) – pasożyt (głównie w okrężnicy) koni, osłów, mułów. Owsik ludzki (Enterobius vermicularis) (dł. samicy ok. 12 mm) – pasożyt człowieka, wywołujący owsicę; zakażenie następuje drogą pokarmową.
- tęgoryjce (Ancylostomatidae) – rodzina nicieni z typu obleńców. Tęgoryjec dwunastniczy (Ancylostoma duodenale) – długość ciała samca 8-11 mm, samica dłuższa. Jest to pasożyt człowieka, goryla, szympansa, świni, wywołujący chorobę ancylostomatozę. Postać dorosła bytuje w jelicie cienkim, głównie dwunastnicy, odżywia się krwią, uszkadzając naczynia krwionośne. Choroby pasożytnicze (choroby inwazyjne, parazytozy) są to schorzenia człowieka i zwierząt powodowane przez pasożyty: niektóre pierwotniaki (protozoonozy), robaki (robaczyce) i stawonogi (artropodozy). Zarażenie następuje najczęściej drogą pokarmową, kontaktową lub przez krew (np. ukłucie komara). Szkodliwe działanie pasożytów jest różnorodne: uszkadzają skórę, śluzówki, narządy wewnętrzne, blokują przewody, zatruwają ustrój produktami własnego metabolizmu, powodują niedobory materiałów budulcowych i energetycznych. Występowanie chorób pasożytniczych wiąże się często z niskim poziomem higieny. Mogą one przybierać charakter groźnych epidemii bądź epizootii, a szczególnie często występują w klimacie ciepłym i wilgotnym (strefa subtropikalna i tropikalna).
Przykłady chorób pasożytniczych:
- loaoza - choroba pasożytnicza z grupy filarioz wywoływana przez nitkowca Loa loa. Dojrzałe pasożyty wędrują w tkance podskórnej lub spojówce oka, powodując zmiany wypryskowe, rumieniowe oraz pojawiające się okresowo bolesne obrzęki okolicy stawów (tzw. obrzęk kalabarski). Pasożyt jest przenoszony na człowieka przez bąka-ślepaka, występującego w środkowej i zachodniej Afryce.
- śpiączka afrykańska (trypanosomatoza afrykańska) – ostra lub przewlekła choroba pasożytnicza wywoływana przez świdrowca Trypanosoma brucei rhodesiense, powodująca ostre i cięższe postacie choroby, i Trypanosoma brucei gambiense – częściej przebieg choroby przewlekły. Pasożyt jest przenoszony przez różne gatunki muchy tse-tse. Pierwsze objawy to powiększenie węzłów chłonnych, nieregularna gorączka, przemijające obrzęki. W dalszym przebiegu choroby występują objawy uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego – zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu prowadzące do śpiączki, która u nie leczonych kończy się zgonem. Choroba występuje w zachodniej, środkowej i wschodniej Afryce.
- świerzb - choroba pasożytnicza ludzi i zwierząt wywoływana przez różne odmiany świerzbowca. U ludzi powstają zmiany skórne w postaci nitkowatych korytarzy, drążonych przez świerzbowce w miejscach typowych: skóra brzucha, przestrzenie międzypalcowe, rzadziej doły pachowe i narządy płciowe. Zmiany są silnie swędzące; u zwierząt występuje kilka odmian świerzbu: świerzb drążący (sarkoptoza) – zmiany w głębokich warstwach naskórka; świerzb naskórny (psoroptoza) – pasożyt żyje na skórze, najczęściej u nasady włosów, w runie, bytowaniu pasożyta towarzyszy silny świąd i wtórne zakażenie bakteryjne; świerzb kończynowy i świerzb pęcinowy (chorioptoza) – zmiany chorobowe naskórka występują w okolicy pęcin i u nasady ogona. Zakażenie u ludzi i zwierząt szerzy się przez bezpośredni kontakt oraz przez przedmioty: ręczniki, ubrania, pościel. U zwierząt zakażenie szerzy się w okresie przebywania ich we wspólnych pomieszczeniach. Zapobieganie polega na przestrzeganiu zasad higieny osobistej i unikaniu kontaktu z osobą chorą, izolacji ognisk choroby. Inwazje świerzbowca zwalcza się przez stosowanie odpowiednich mazideł, kremów itp., likwidujących pasożyty.

Zobacz także:  Dieta Zgodna z Grupą Krwi